Η ‘Ενωση Τραπεζικών Υπαλλήλων Κύπρου ιδρύθηκε το 1955 και σ’ αυτή είναι οργανωμένοι όλοι οι υπάλληλοι των Τραπεζών στην Κύπρο, καθώς επίσης και οι υπάλληλοι όλων των ασφαλιστικών εταιρειών που ανήκουν στις Τράπεζες.

Η ίδρυση της ΕΤΥΚ (‘Ένωση Τραπεζικών Υπαλλήλων Κύπρου) ήταν φυσικό επακόλουθο της μη κατανόησης που επεδείκνυαν οι εργοδότες Τράπεζες της εποχής στα αιτήματα που υπέβαλαν μεμονωμένα οι υπάλληλοι τους και γενικότερα στις συνθήκες και τους όρους εργασίας τους.

Tο γεγονός αυτό ήταν γενικό χαρακτηριστικό σ’ όλους τους εργαζομένους της εποχής εκείνης που ήταν ανοργάνωτοι και συνεπώς ανίσχυροι να αντιμετωπίσουν τη βουλιμία των εργοδοτών τους, που επεδίωκαν περισσότερα κέρδη χωρίς ανάλογη ανταμοιβή εκείνων που συνέβαλλαν στην αύξηση των κερδών τους. Κάθε προσπάθεια συνεπώς για οργάνωση και διεκδίκηση των δικαιωμάτων των Τραπεζικών Υπαλλήλων προσέκρουσε στην αντίδραση των Τραπεζών. Το 1948 ιδρύθηκε η ΠΕΤΥ (Παγκύπρια ‘Ενωση Τραπεζικών Υπαλλήλων) αλλά η αντίδραση των Τραπεζών και της Κυβέρνησης του αποικιακού καθεστώτος ήταν τόσο έντονη που δεν άργησε να φέρει το επιδιωκόμενο από αυτές αποτέλεσμα. ‘Ετσι πριν ακόμα κλείσει δύο χρόνια ζωής η ΠΕΤΥ διαλύθηκε.

Mετά πέντε περίπου χρόνια κάτω από την πίεση των γεγονότων, ορισμένοι προοδευτικοί τραπεζικοί υπάλληλοι αποφάσισαν και πάλι να ιδρύσουν συντεχνία για συλλογική διεκδίκηση των δικαιωμάτων των τραπεζικών υπαλλήλων.

Σε σύσκεψη που έγινε αρχές του 1955 σε σωματείο της Λευκωσίας, στην οποία παρευρέθησαν 100 περίπου υπάλληλοι, αποφασίστηκε η ίδρυση της σημερινής ΕΤΥΚ και η ορισθείσα προσωρινή επιτροπή άρχισε την εγγραφή μελών και την επεξεργασία του καταστατικού της Οργάνωσης.

Σε 2 - 3 μήνες ενεγράφησαν 500 περίπου μέλη και την 13η Μαρτίου 1955, πραγματοποιείται στο κέντρο Αλάμπρα στη Λευκωσία η 1η Γενική Συνέλευση των μελών της ΕΤΥΚ κατά την οποία εκλέγηκε το πρώτο Διοικητικό Συμβούλιο.

Οι αντιδράσεις των Τραπεζών άρχισαν και πάλι. Βασικό γνώρισμα της αντίδρασης ήταν η προτροπή προς τους υπαλλήλους τους να ιδρύσουν ξεχωριστή συντεχνία σε κάθε Τράπεζα για καλύτερη, όπως ισχυρίζονταν, αντιμετώπιση των προβλημάτων τους γιατί αυτά, όπως έλεγαν δεν ήταν ομοιόμορφα σ’ όλους τους Τραπεζικούς υπαλλήλους, αλλά διαφορετικά από Τράπεζα σε Τράπεζα και χρειάζονταν διαφορετικές συντεχνίες.

Το νεοεκλεγέν Διοικητικό Συμβούλιο αντέδρασε στη διασπαστική αυτή προσπάθεια των Τραπεζών και τελικά έγινε κατορθωτό να αναγνωριστεί από τις Τράπεζες η ΕΤΥΚ ως ο εκπρόσωπος των υπαλλήλων τους.

Οι τράπεζες δεν έπαυσαν βέβαια να ενεργούν διασπαστικά είτε προτρέποντας τους υπαλλήλους τους να ιδρύσουν τμηματική συντεχνία για ορισμένο κλάδο υπαλλήλων είτε διαφορετικά. Οι ενέργειές τους αυτές δεν καρποφόρησαν και έτσι η ΕΤΥΚ παρέμεινε ο μοναδικός εκπρόσωπος των τραπεζοϋπαλλήλων και σήμερα εκπροσωπεί σήμερα όλους τους Τραπεζικούς Υπαλλήλους ανεξάρτητα από θέση, βαθμό ή ειδικότητα.

Γύρω στο τέλος του απελευθερωτικού αγώνα της ΕΟΚΑ, δηλαδή αρχές του 1959 και λόγω των συνθηκών που επικρατούσαν την εποχή εκείνη η ΕΤΥΚ εντάχθηκε στους κόλπους της ΣΕΚ. Η ένταξη στη ΣΕΚ καθώς και μετά από τρία χρόνια η αποχώρηση έγινε με βάση τις καταστατικές διαδικασίες και πρόνοιες.

Από τότε η ΕΤΥΚ είναι αυτόνομη και ανεξάρτητη, χωρίς βέβαια αυτό να είναι με οποιοδήποτε τρόπο εμπόδιο στη συνεργασία της με όλες τις συντεχνίες του τόπου.

Εκτός από τη συνεργασία της με όλες τις συντεχνίες στο εσωτερικό, η ΕΤΥΚ συνεργάζεται και με συντεχνίες του εξωτερικού. Ιδιαίτερα με την ΟΤΟΕ (Ομοσπονδία Τραπεζοϋπαλληλικών Οργανώσεων Ελλάδος) στη δύναμη της οποίας εντάχθηκε το 1963 και εξακολουθεί να έχει μέχρι σήμερα στενότατους δεσμούς και συνεργασία.

Η ΕΤΥΚ είναι επίσης οργανικό μέλος της UNI (Union Network International) μιας διεθνούς συντεχνίας υπηρεσιών και δεξιοτήτων, που εκπροσωπεί 15,5 εκατομμύρια μέλη και σ’ αυτή είναι οργανωμένες πάνω από 900 συντεχνίες. Η UNI προήλθε από τη συγχώνευση άλλων 4 διεθνών συντεχνιών, μια από τις οποίες ήταν η FIET στην οποία η ΕΤΥΚ ήταν προηγούμενα οργανικό μέλος.

‘Oταν ιδρύθηκε η ΕΤΥΚ το 1955 είχε γραφεία μόνο στη Λευκωσία. Πριν περάσει όμως ένας χρόνος ίδρυσε τμήματα της στις επαρχίες Αμμοχώστου, Λεμεσού, Λάρνακας και Πάφου. Οι Τραπεζικοί της Κερύνειας και Μόρφου ήταν ενταγμένοι στο τμήμα Λευκωσίας. Περί το 1973 όμως ιδρύθηκε και στην Κερύνεια χωριστό τμήμα. Μετά τα τραγικά γεγονότα του 1974 και τη βάρβαρη τουρκική εισβολή στην Κύπρο και την κατάληψη του 40% του νησιού από τα Τουρκικά στρατεύματα κατοχής το παράρτημα Κερύνειας έπαψε να λειτουργεί.

Τα επαρχιακά τμήματα διοικούνται από επαρχιακές επιτροπές που εκλέγονται από τις επαρχιακές συνελεύσεις κάθε τρία χρόνια. Τα μέλη κάθε επαρχιακής επιτροπής κυμαίνονται από 11-15.

Αργότερα για διευκόλυνση του έργου της επαρχιακής επιτροπής και για καλύτερη οργάνωση ιδρύθηκε σε κάθε Τράπεζα κάθε Επαρχίας τοπική ή Κλαδική Επιτροπή η οποία μεταφέρει στην Επαρχιακή Επιτροπή τα τοπικά προβλήματα των υπαλλήλων μελών κάθε Τράπεζας.

Το έργο των Κλαδικών Επιτροπών κατοχυρώθηκε στην εξέλιξη με σχετική διάταξη του Καταστατικού η οποία προβλέπει ότι οι Γραμματείς των Κλαδικών Επιτροπών δικαιούνται να παρακάθονται στις συνεδριάσεις των Επαρχιακών Επιτροπών σαν ισότιμα μέλη,

Ανώτατο Διοικητικό όργανο της ΕΤΥΚ είναι το Διοικητικό Συμβούλιο το οποίο αρχικά αποτελείτο από 9 μέλη, τα οποία εκλέγονταν από το Παγκύπριο ετήσιο συνέδριο της Οργάνωσης κάθε δεύτερο χρόνο μεταξύ των αντιπροσώπων των μελών.

Στο Διοικητικό Συμβούλιο συμμετέχουν από την ίδρυση της Οργάνωσης σαν ισότιμα μέλη οι Γραμματείς των Επαρχιακών Επιτροπών. Οι αντιπρόσωποι των συνεδρίων εκλέγονταν αρχικά από Επαρχιακές Συνελεύσεις σε αναλογία 1 αντιπρόσωπος για κάθε 10 μέλη, άσχετα σε ποια Τράπεζα εργαζόταν.

Σήμερα οι υπάλληλοι κάθε Τράπεζες εκλέγουν επαρχιακά τους δικούς τους αντιπροσώπους με την αναλογία 1:30. Στο Διοικητικό Συμβούλιο αντιπροσωπεύονται όλες οι Τράπεζες με μίνιμουμ ένα μέλος.

Η θητεία των αντιπροσώπων και των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου σήμερα είναι τριετής. Ο αριθμός επίσης των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου αυξήθηκε στους 35 για να μπορεί η Οργάνωση να ανταποκρίνεται καλύτερα στις προκλήσεις των νέων δεδομένων.

Εκτελεστικό όργανο του Διοικητικού Συμβουλίου είναι το Προεδρείο. Τα μέλη του ήταν αρχικά 5 και αργότερα μέχρι σήμερα 9.

Κατά την 50χρόνη περίπου ζωή της, η ΕΤΥΚ πέρασε από πολλές δοκιμασίες. ‘Οπως αναφέρεται και πιο πάνω αντέδρασε στα αρχικά της βήματα έντονα, συντονισμένα και μεθοδικά στην προσπάθεια των Τραπεζών για διάλυσή της, με αποτέλεσμα να επιτύχει να επιβιώσει και να καταστεί σεβαστή από τους πολέμιούς της.

Στη διεκδίκηση των διαφόρων αιτημάτων που υπόβαλλε αναγκάστηκε πολλές φορές να καταφύγει στο έσχατο όπλο που διαθέτουν οι συνδικαλιστικές οργανώσεις στο μέτρο της απεργίας για να επιτύχει το σκοπό της.

Το μέτρο αυτό το χρησιμοποίησε με πολλή φειδώ και σπάνια. Συνήθως οι απεργίες κυμαίνονταν από 24 ώρες μέχρι 3 ή 5 μέρες. Μία φορά το 1961 διάρκεσε συνολικά 56 μέρες για να κατορθωθεί να υπογραφεί η σύμβαση του ιδίου χρόνου και μία το 1972 κατά την ανανέωση της Συλλογικής Σύμβασης, που έγινε κατορθωτή μετά από δύο μήνες απεργία. Η σύμβαση του 1972 διέπει μέχρι τους βασικούς όρους απασχόλησης των Τραπεζικών Υπαλλήλων. Και οι δύο απεργίες ήταν καθολικές και αυτό προ τιμή των υπαλλήλων ολόκληρης της Τραπεζικής τάξης, που τελικά ο αγώνας τους στέφθηκε με επιτυχία.

Άλλοι σημαντικοί απεργιακοί σταθμοί στην ιστορία της ΕΤΥΚ είναι οι μεγάλες απεργίες- ανταπεργίες του 1987 καθώς και η επιστράτευση που έγινε από την τότε Κυβέρνηση. Επίσης σημαντικός σταθμός ήταν και οι απεργίες – ανταπεργίες του 1991.

Τα μέλη της ΕΤΥΚ σήμερα ξεπέρασαν τις 10,000 και αποτελούν σχεδόν το 99,5 % του προσωπικού των Τραπεζών. ‘Ολοι οι συνάδελφοι από τον τελευταίο κλητήρα μέχρι και τον Ανώτερο Διευθυντή είναι μέλη της ΕΤΥΚ και μάλιστα με αυξημένο βαθμό πειθαρχίας σ’ όλες τις αποφάσεις της Οργάνωσης μας.

Σε τυχόν απεργιακές κινητοποιήσεις το ποσοστό συμμετοχής είναι 100% γεγονός που καθιστά την ΕΤΥΚ ισχυρή και αποτελεσματική, σ’ αυτό βοηθά και το γεγονός ότι δεν υπάρχουν οποιεσδήποτε κομματικές επιρροές και εξαρτήσεις.

Τα οφέλη που πέτυχαν και απολαμβάνουν σήμερα οι Τραπεζικοί Υπάλληλοι είναι σε όλους γνωστά και δικαιολογημένα οι Τραπεζικοί συγκαταλέγονται μεταξύ των καλά αμειβόμενων υπαλλήλων της Κύπρου. Ενταγμένοι στη δύναμη της ΕΤΥΚ είναι όλοι οι Τραπεζικοί Υπάλληλοι που εργάζονται στην Τραπεζική Βιομηχανία, καθώς επίσης και οι υπάλληλοι των ασφαλιστικών εταιρειών που είναι συνδεδεμένες με τις τράπεζες.

Οι δραστηριότητες της ΕΤΥΚ, εκτός από τις καθαρά επαγγελματικές διεκδικήσεις, δεν υστέρησαν στο εθνικό και πολιτιστικό τομέα.

Σταθμός στην ενημέρωση τόσο των μελών της όσο και του κοινού γενικότερα για τις δραστηριότητές της αποτέλεσε η έκδοση το 1960 του περιοδικού «Ο ΤΡΑΠΕΖΙΚΟΣ» που μέχρι σήμερα διανέμεται δωρεάν σε όλους τους Τραπεζικούς Υπαλλήλους, στις συνδικαλιστικές οργανώσεις καθώς και σε συλλόγους και προσωπικότητες στην Κύπρο και στο εξωτερικό. Τα σχόλια για τη συμβολή του είναι κολακευτικά και περιποιεί τιμή στην Οργάνωση και την ηγεσία τους.

‘Αλλος σταθμός στην ιστορία της ΕΤΥΚ είναι η ανέγερση του πενταόροφου ιδιόκτητου Μεγάρου της μέσα σε έκταση δύο οικοπέδων στο κέντρο της Λευκωσίας. Το Μέγαρο της ΕΤΥΚ εκτός από καταστήματα και γραφεία διαθέτει και μεγάλη αίθουσα Συνεδρίων, εξοπλισμένη με σύγχρονα τεχνικά μέσα.

Επίσης σημαντικός σταθμός στην ιστορία της ΕΤΥΚ είναι το Ινστιτούτο Εργασίας (ΙΝΕ-ΕΤΥΚ) που αποτελεί το μηχανισμό που εγκαθίδρυσε η ΕΤΥΚ και ο οποίος στοχεύει στη συνδικαλιστική επιμόρφωση και επαγγελματική κατάρτιση των μελών και στελεχών, στη διεξαγωγή ερευνών και στην προώθηση επιστημονικά τεκμηριωμένων εκδόσεων.

Άλλο μέσο που συμβάλει στην επίτευξη των στόχων και στην ενδυνάμωση της ΕΤΥΚ και το οποίο θεωρείται σαν μια πολύ σημαντική κατάκτηση, είναι η σύσταση του Ταμείου Ευημερίας (TETYK).

Σήμερα οι ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις του ΤΕΤΥΚ στον Πρωταρά προσφέρουν τη δυνατότητα στους εργαζόμενους μέλη της ΕΤΥΚ καθώς και στους αφυπηρετήσαντες συναδέλφους να απολαμβάνουν τις διακοπές τους σε ένα από τα καλύτερα θέρετρα της Κύπρου με πολύ χαμηλό κόστος.

Το ΤΕΤΥΚ επίσης επιχορηγεί ή και αναλαμβάνει εξ ολοκλήρου πολλές άλλες δραστηριότητες, όπως μαθήματα χορού, θεατρικές παραστάσεις, χοροεσπερίδες, παιδικές κατασκηνώσεις, εκδρομές κ.α. που σκοπό έχουν να δώσουν την ευκαιρία στα μέλη της ΕΤΥΚ και στις οικογένειές τους να αποδράσουν από την καθημερινότητα και να ασχοληθούν με πράγματα που θα τους ξεκουράσουν και να τους ηρεμήσουν από το άγχος της σημερινής ζωής.

Αξιοσημείωτη ήταν πάντοτε η δράση της ΕΤΥΚ στον κοινωνικό, θρησκευτικό και πολιτιστικό τομέα αφού πάντοτε αναγνώριζε τη σημασία που έχει ο σεβασμός στο ευρύτερο περιβάλλον που δραστηριοποιείται μια Οργάνωση.

Παραδείγματα γι αυτή τη δράση της ΕΤΥΚ υπάρχουν πάρα πολλά, χαρακτηριστικά αναφέρουμε τη συμβολή της Οργάνωσης στη κοινωνία της Βορείου Ηπείρου, που με δωρεές και άλλες δραστηριότητες, συνέβαλέ και συμβάλλει στις προσπάθειες για εθνική και κοινωνική ανάταση των χειμαζόμενων Ελλήνων της περιοχής.